Giải pháp nhà ở xã hội: Gói tín dụng 145.000 tỷ đồng và thách thức triển khai

Nhà ở xã hội trong bối cảnh giá bất động sản tăng vọt

Giá nhà ở thương mại ở các đô thị trọng điểm như Hà Nội và TP.HCM đã vượt ngưỡng 100 triệu đồng/m² trong suốt năm 2024, tạo áp lực lớn lên người dân có thu nhập trung bình và thấp. Khi giá đất và chi phí xây dựng leo thang, nhu cầu về nhà ở xã hội (NƠXH) trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Gói tín dụng 145.000 tỷ đồng: Mục tiêu và cơ chế

Chính phủ đã công bố gói tín dụng ưu đãi tổng trị giá 145.000 tỷ đồng, trong đó:

• 30% ngân sách dành cho các dự án nhà ở xã hội ở khu vực đô thị.
• Lãi suất ưu đãi từ 4,5% đến 6%/năm, thấp hơn mức lãi suất thị trường khoảng 2-3 điểm phần trăm.
• Thời hạn vay lên tới 20 năm, kèm theo chế độ trả góp linh hoạt cho người mua.

Thực trạng giải ngân: Các vướng mắc và nguyên nhân

Mặc dù gói tín dụng đã được công bố từ đầu năm 2024, tiến độ giải ngân cho đến cuối tháng 10/2024 vẫn chỉ đạt khoảng 38% tổng vốn, tương đương 55.300 tỷ đồng. Những khó khăn chính bao gồm:

1. Thủ tục phê duyệt chậm trễ: Các dự án phải trải qua nhiều vòng kiểm tra của Bộ Xây dựng, ngân hàng và các cơ quan quản lý địa phương.
2. Thiếu thông tin minh bạch về tiêu chí lựa chọn dự án, gây ra tình trạng “đấu thầu kín” và kéo dài thời gian đàm phán.
3. Khả năng tài chính của các nhà thầu chưa đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu bảo lãnh ngân hàng, dẫn đến việc hoãn tiến độ thi công.

Bài học từ các quốc gia thành công

Singapore và Hàn Quốc đã xây dựng hệ thống nhà ở xã hội hiệu quả bằng cách:

• Thiết lập một cơ quan trung ương chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng tài chính – từ cấp vốn, giám sát dự án đến thanh toán.
• Áp dụng công nghệ “blockchain” để theo dõi tiến độ giải ngân và giảm thiểu gian lận.
• Liên kết chặt chẽ giữa ngân hàng phát triển và các ngân hàng thương mại để tạo nguồn vốn linh hoạt, giảm thời gian duyệt vay.

Việc đẩy nhanh giải ngân gói tín dụng là yếu tố then chốt để nhà ở xã hội thực sự đáp ứng nhu cầu của người dân thu nhập trung bình và thấp.

Để gói tín dụng đạt hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, ngân hàng và các nhà đầu tư tư nhân, đồng thời thực hiện các cải cách thủ tục hành chính ngay lập tức.