Nội dung chính
PNJ – từ câu chuyện tăng trưởng mẫu mực đến thách thức quản trị khi công ty con PNJP, “nhà máy in hàng”, bị thanh tra NHNN chỉ ra vi phạm AML và thuế.
Thanh tra NHNN chỉ ra 2 tồn tại của PNJP, “nhà máy in hàng” của PNJ
Trong hơn hai thập kỷ, PNJ đã xây dựng một hệ sinh thái bán lẻ trang sức khép kín: từ thiết kế, chế tác đến phân phối qua hơn 400 cửa hàng trên toàn quốc. Tuy nhiên, Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA ngày 31/12/2025 của Chi nhánh NHNN Khu vực 2 cho thấy công ty con 100% vốn, Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP), vi phạm nghiêm trọng các quy định về phòng, chống rửa tiền (AML) và một số quy định thuế.
Thẩm định của NHNN dựa trên Quyết định số 139/QĐ‑TTRA (08/10/2025) và các văn bản pháp luật liên quan, bao gồm Nghị định 24/2012/NĐ‑CP và Luật Quản lý thuế 2019.
Những điểm nổi bật từ báo cáo:
- PNJP có vốn điều lệ 500.000 triệu đồng, do bà Cao Thị Ngọc Dung (Chủ tịch HĐQT PNJ) kiêm Chủ tịch HĐTV và bà Trần Phương Ngọc Thảo làm Tổng Giám đốc.
- Hoạt động sản xuất quy mô lớn, đầu tư máy móc hiện đại, tạo công ăn việc làm và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.
Tuy nhiên, thanh tra phát hiện các vi phạm sau:
- Không kịp thời phân công, đăng ký cán bộ chịu trách nhiệm AML; lưu trữ hồ sơ khách hàng không đầy đủ; báo cáo giao dịch lớn trễ hạn.
- Khai sai kỳ tính thuế đối với một số nghiệp vụ, dù không gây thiếu thuế thực tế.
Những sai phạm này đã dẫn đến Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời gửi văn bản tới các cơ quan liên ngành (Thuế TP.HCM,…) để xem xét xử lý.
PNJP vô hình nhưng đóng góp chính vào tổng doanh thu của PNJ
Trên báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy vậy, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, nữ trang và đá quý – mảng doanh thu chính của tập đoàn.
Theo báo cáo tài chính quý III/2025, doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 99,5 % tổng doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ). Nói cách khác, nếu PNJ là mặt tiền bán lẻ, thì PNJP chính là “nhà máy in hàng”.
Mô hình quản trị và rủi ro ESG
Việc tạo “khoảng cách thể chế” giữa công ty mẹ và công ty con là chiến lược phổ biến ở các tập đoàn gia đình Việt Nam, nhằm giảm rủi ro chuyển giá và xung đột lợi ích. Tuy nhiên, khi cấu trúc trở nên chồng lấn, bất kỳ sai sót nhỏ nào ở PNJP – dù chỉ là chậm báo cáo AML – có thể được thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống.
Trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành tiêu chuẩn đánh giá đầu tư, các nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến mức phạt tài chính mà còn hỏi: “PNJ có tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ ở PNJP không?”. Các câu hỏi này phản ánh lo ngại về “hộp đen” trong quản trị, một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến niềm tin và giá trị cổ phiếu.
Bài học và đề xuất cải thiện
Đối với nhà đầu tư, các điểm cần theo dõi:
- Tiến độ thực hiện 03 kiến nghị và 02 khuyến nghị của NHNN đối với PNJP.
- Việc tách bạch rõ ràng vai trò quản trị, điều hành và sở hữu giữa PNJ và PNJP.
- Nâng chuẩn quy trình AML và thuế lên mức chuẩn khu vực, bao gồm hệ thống KYC tự động và báo cáo giao dịch thời gian thực.
Đối với PNJ, việc xây dựng một bộ khung kiểm soát nội bộ độc lập, báo cáo thường xuyên cho hội đồng quản trị và công bố công khai các biện pháp khắc phục sẽ giúp giảm áp lực ESG và củng cố niềm tin nhà đầu tư.
Nhìn chung, thách thức hiện tại không chỉ là một lỗi kỹ thuật mà là lời cảnh tỉnh về cách các tập đoàn lớn cần thích nghi với môi trường quản trị ngày càng phức tạp.