Nội dung chính
Luật Công nghiệp Công nghệ số và những thách thức pháp lý cho giao dịch P2P
Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ 1/1/2026 đã đưa giao dịch tài sản số P2P vào một môi trường pháp lý mới, đồng thời làm nổi bật nhiều rủi ro tiềm ẩn mà người tham gia dễ bỏ qua.
1. Bối cảnh pháp lý mới
Vào ngày 10/1, Đại học Duy Tân phối hợp với Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam tổ chức hội thảo “Blockchain: Từ nền tảng công nghệ đến ứng dụng trong tài chính số” tại Đà Nẵng. Hơn 1.000 sinh viên, giảng viên và chuyên gia tài chính‑công nghệ đã tham dự, cho thấy mức độ quan tâm ngày càng tăng.
2. Các rủi ro pháp lý cốt lõi
Ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Ủy ban Ứng dụng FinTech, cảnh báo ba nguy cơ chính mà người dùng P2P có thể vô tình dấn vào:
- Rửa tiền: Giao dịch nhanh, không trung gian kiểm soát, dễ bị lợi dụng để chuyển tiền bất hợp pháp.
- Trốn thuế: Việc không khai báo đúng khoản lợi nhuận có thể dẫn đến truy thu và phạt tiền.
- Trách nhiệm hình sự: Khi giao dịch liên quan tới các hoạt động vi phạm, ngay cả khi không có ý định, người tham gia vẫn có thể bị truy cứu.
Hệ quả thực tế có thể là tài khoản bị phong tỏa, truy thu thuế hoặc thậm chí bị truy tố hình sự, theo lời ông Dinh.
3. Quy mô thị trường và áp lực giám sát
Theo báo cáo Global Crypto Adoption Index của Chainalysis, Việt Nam duy trì vị trí trong top các quốc gia có mức độ tiếp nhận tài sản mã hoá cao. Dòng vốn năm 2023‑2024 ước tính gần 220 tỷ USD, tạo ra một môi trường giao dịch khổng lồ và tốc độ luân chuyển nhanh.
Quy mô này khiến Việt Nam nằm trong “danh sách xám” của FATF, yêu cầu các cơ quan quản lý phải tăng cường khung pháp lý để ngăn chặn rửa tiền và tài trợ khủng bố.
4. Vai trò của giáo dục và môi trường thử nghiệm (sandbox)
PGS‑TS Nguyễn Gia Như, Hiệu trưởng Trường Khoa học Máy tính và Trí tuệ nhân tạo – Đại học Duy Tân, nhấn mạnh rằng blockchain đang trở thành hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số. Đưa kiến thức blockchain và tài chính số vào chương trình giảng dạy giúp tạo ra nguồn nhân lực có khả năng nhận diện và quản lý rủi ro pháp lý.
Hội thảo cũng giới thiệu mô hình sandbox tài sản mã hoá tại Đà Nẵng, cho phép sinh viên quan sát quy trình chuyển đổi tài sản số hợp pháp và cách dữ liệu giao dịch được giám sát thực thời. Đây là bước thực tiễn để kết nối công nghệ, pháp lý và tuân thủ.
5. Kết luận và lời khuyên cho người dùng P2P
Với Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực, mọi giao dịch P2P cần được thực hiện trong khuôn khổ:
- Kiểm tra danh tính và nguồn gốc tài sản của đối tác.
- Sử dụng nền tảng được cấp phép, có cơ chế báo cáo giao dịch cho cơ quan quản lý.
- Lưu trữ đầy đủ chứng từ và khai báo thu nhập đúng quy định.
Đầu tư thời gian nắm bắt các quy định mới và tham gia các chương trình đào tạo thực tiễn sẽ giảm thiểu nguy cơ rơi vào bẫy pháp lý.
B.Vân