Nội dung chính
Khí cười (N2O) có thể gây nghiện mạnh và để lại di chứng thần kinh nghiêm trọng nếu không được can thiệp kịp thời.
Tiểu sử bệnh nhân và phát hiện
Vào chiều ngày 12‑1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) đã gặp một sinh viên nữ 20 tuổi. Cô mang theo một bình khí N2O ngay trong túi xách khi đến khám vì không thể kiềm chế được cảm giác thèm muốn hít khí.
Quá trình lạm dụng khí cười
Bệnh nhân cho biết bắt đầu tiếp xúc với bóng cười khi còn học trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ họp bạn bè. Khi lên trung học phổ thông, việc sử dụng tăng lên do ảnh hưởng của nhóm bạn, và khi vào đại học, cô không chỉ dùng theo lời mời mà còn tự mua để sử dụng riêng.
Ban đầu mỗi lần chỉ dùng 1‑2 quả, nhưng dần dần tăng lên 10‑20 quả mỗi ngày. Khi các quả bóng nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn, sau đó mua các bình mini để giấu trong balo, tránh bị phát hiện bởi gia đình.
Tần suất sử dụng cũng tăng nhanh từ một bình mỗi tuần lên một bình mỗi 1‑2 ngày. Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các biểu hiện rối loạn tâm thần.
Hậu quả sức khỏe và nguy cơ nghiêm trọng
Qua thăm khám, bác sĩ xác định bệnh nhân đã lệ thuộc khí cười trong 6‑7 năm, xuất hiện tê bì tay chân, trầm cảm, lo âu và các rối loạn thần kinh khác. Nitrous oxide (N2O) tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, gây cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút, nhưng lạm dụng lâu dài có thể gây di chứng như tê bì, yếu liệt, suy giảm trí nhớ, thậm chí tử vong do ngạt hoặc rối loạn tim.
Ngộ độc cấp tính có thể gây chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim và tổn thương phổi. Những trường hợp nặng có thể dẫn đến phù phổi cấp hoặc ngừng tim.
Phương pháp điều trị và hỗ trợ
Bác sĩ Lê Thị Phương Thảo cho biết sau khi nhập viện tại Viện Sức khỏe Tâm thần, bệnh nhân được điều trị kết hợp thuốc, trị liệu tâm lý và can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ. Với sự hỗ trợ chặt chẽ của gia đình, sau 6 tháng bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm và đã ngừng sử dụng khí cười.
Tiến sĩ‑bác sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn Sử dụng Chất và Hành vi, nhấn mạnh rằng hầu hết bệnh nhân nhập viện ở giai đoạn nặng, đòi hỏi thời gian điều trị kéo dài và giám sát liên tục.
Những lời khuyên cho phụ huynh và cộng đồng
Chuyên gia cảnh báo rằng bình khí cười có kích thước nhỏ, dễ giấu, khiến việc phát hiện trở nên khó khăn. Phụ huynh cần chú ý tới các dấu hiệu bất thường như thay đổi hành vi, tê bì tay chân, hoặc việc trẻ mang vật dụng lạ trong balo.
Không nên xem việc thử nghiệm “bóng cười” ở quán bar, club là vô hại. Nếu phát hiện dấu hiệu lệ thuộc, cần đưa người trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa sớm để tránh di chứng lâu dài.